Aile Katılımı Etkinlikleri

Aile Katılımı Etkinlikleri


Ebeveynlerin, çocuklarının öğretim çalışmalarını kapsamayan gönüllü çalışmalarıdır. Tüm bu türde etkinliklerin ortak bir amacı vardır: okula ekonomik, politik ve manevi destek vermek/ sağlamak.

Okullar ebeveynlerin yardımını ve desteğini almaya ve organize etmeye yönelik çalışmalar yapar. Bu türde çalışmalar birkaç sebepten dolayı önemlidir:

  • Bu okullarda velilerin alışagelmiş katılım şeklidir. Hem ebeveynler, hem de öğretmenler bu türde etkinliklerde kendilerini rahat hissederler. Bu sebeple özellikle okul ortamında kendilerini rahat hissetmeyen ebeveynlere ulaşmak için etkin bir yoldur.
  • Yeni velilerin okula alışmaları için uygun bir yöntemdir.
  • Bu etkinlikler bir konuya odaklandığından ve de kısa süreli olduğundan ebeveynlere cazip gelebilir.
  • Okula gelemeyen/ gelmek istemeyen veliler için evde de yapabilecekleri şeyler olabileceğinden uygun türde etkinliklerdir.


Araştırmalar ne diyor?

Okula destek etkinliklerinin, velilerin gönüllü katkı sundukları etkinlerin çocukların matematik, okuma ve dil başarıları üzerinde olumlu etkisi vardır.


Farklı Yöntemler ve Örnekler


Kaynak Öğretmen:
Sınıfa gelerek çocuklara meslekleri, ilgileri hakkında konuşmak, öğretmenlere ve diğer anne-babalara resim, elişi gibi ilgi alanlarında bilgi vermek.

Çocuk Gözetimi: Okul gezilerine, öğretmenle birlikte gitmek ve onlara yardımcı olmak. Örneğin bir diş hekimi ziyaretine giden sınıfta öğretmene eşlik ederler.

Gelir Getirici Etkinlikler: Para kazanmak ve bunu okulun yararına kullanmak. Para bazı okul etkinliklerinin sürdürülmesi (okul basketbol takımının çalışmalarını sürdürebilmesi gibi), okula materyal alımı veya tamirat gibi farklı şeyler için harcanabilir. Örneğin okula bir laboratuvarın yapılması için kermes düzenlemek. Geniş katılımlı olmasına yönelik etraftaki iş yerlerine, belediye, MEB vb. duyurular yapmak.

Doğrudan Yardım: Ebeveynler oyuncakları tamir eder, ihtiyacı olan çocuklara kıyafet dağıtır, duvarları boyar, kütüphanede gönüllü çalışır, gezide şoförlük yapar, evde lamine olmuş resimleri keser... tüm bu işler okula doğrudan yardım kapsamına girer.

Sosyo- Kültürel Etkinlikler: Organizasyonlar, gösteriler ve kültürel etkinliklerin düzenlenmesine destek olmak. Örneğin okulun 23 Nisan şenliklerini düzenlemek, organizasyonunda yer almak veya yılsonu resim sergisini düzenlemek.

Politik Destek: Belediyeler, özel kurum ve kuruluşlar ile gönüllü bağlar kurulmasına yardımcı olmak. Gerektiğinde destek olmalarını sağlamak için girişimde bulunmak.


Önemli:

  • Çalışan ebeveynlerin gönüllü toplantı ve etkinliklere dahil olabilmeleri için esnek yapılandırmak. Örneğin gerektiğinde akşam saatini veya hafta sonunu tercih etmek.
  • Gönüllü işlerinin organize edilmesi, eğitimlerin verilmesi, velilerin zamanını ve yeteneklerini okul, öğretmen ve öğrenci ihtiyaçlarına göre eşleştirilmesi, katılanların verimli olmaları için çabalarının değerini bilmek.

Aile KatılımıÖğrenme hayat boyu sürer. Ebeveynler bunun dışında değildir. Okuldaki anne baba eğitimleri buna cevap vererek, onlara yeni öğrenme ortamları yaratır.

Ebeveyn eğitimi; etkinliklerden, eğitimlerden, seminerlerden, gezilerden, atölyelerden, materyallerden oluşabilir. Anne baba eğitimlerinin bir amacı, ebeveynlere çocuklarının eğitiminde yer almalarına fırsat vermektir. Tüm ebeveynlere, çocuklarını öğrenci olarak destekleyebilecekleri bir ev ortamı oluşturmaları için yardımcı olmaktır. Diğer amaçları: Ebeveynlere yeni beceriler öğretmek ( dikiş, resim, yemek pişirme, okuma yazma vb.), ya da evde ve toplumda daha etkin yer alması için kendilerine yardımcı olmaktır (sağlık ve beslenme atölyesi, ebeveynlik becerileri vb.). Sunulan tüm bu öğrenme deneyimleri çocuğa da yardımcı olacaktır.


Araştırmalar ne diyor?

  • Ev ortamının kalitesinin çocuğun akademik ve okul başarısı ile doğru orantılı olduğu bulunmuştur.
  • Etkili programların ebeveynlere destekleyici, çocuklarının gelişimini destekleyici ortamlar yaratmalarını öğretebildiklerini ortaya koymuştur.


Farklı Yöntemler ve Örnekler

Atölye Çalışmaları & Eğitimler: Bunlar bir defalık veya sürekli olabilirler. Eğitimler velilerin belirttikleri ihtiyaçlara göre farklı konularda olabilir. Örneğin; okuryazarlık, bilgisayar, çocuk gelişimi, sağlık, güvenlik, beslenme gibi. İlgi alanlarına giren konularda atölye çalışması yapılamıyorsa çevredeki yerlere (halk eğitim merkezi, belediyeler vb.) yönlendirilebilirler.

Materyal Paylaşımı: Broşürler, kitapçıklar, kitaplar ebeveynlerin kullanımına sunulur. Örneğin bir broşürde öğrenmeyi destekleyecek bir ev ortamını oluşturmak için öneriler ve fikirler sunmak. Oyunlar, kitaplar veya ebeveynlik ile ilgili eğitsel malzemeleri alabilecekleri bir kütüphane yapmak. Ya da rehberlik birimi tarafından gönderilen ‘Taktik sayfası’ nda beslenme, fiziksel, duygusal sağlık, disiplin yöntemleri... gibi bilgileri düzenli paylaşmak.

Geziler: Belli alanlarda bilgi sahibi olmaya yönelik anne babalar ile yapılan gezilerdir. Örneğin yakın çevrede bir müze gezmek, o dönemin tarihi ile ilgili konuşmak gibi.

Ev Ziyaretleri: Eğitimciler ev ziyaretlerinde bulunup, ebeveynlerin çocukları ile ebeveynlik becerilerini deneyimlemelerine yardımcı olurlar veya rol model olurlar.


Önemli:

  • Tüm ailelere bilgi sağlamak- sadece eğitimi talep edene, ihtiyacı olana ya da katılacak olana değil.
  • Ailelerin; kültürlerini, değerlerini, aile geçmişlerini, yeteneklerini ve ihtiyaçlarını paylaşmalarını sağlamak.

Aile KatılımıEbeveynler çocuklarına, onlar okula başlasa da, öğretmenleri olsa da yeni şeyler öğretmeye devam ederler. Bazı öğrettikleri okuldakilere benzer, bazıları ise farklıdır. Çocuklar yeni fikirleri, deneyimleri, becerileri hem evde hem de okulda deneyimlediklerinden, bütün ‘öğretmenlerin’ bir arada ortak olarak çalışmasına ihtiyaç vardır.

‘Evde öğretim’, aileleri çocukların öğretim etkinliklerine ve alınacak kararlara dahil etmeyi hedefler. Ailelerin, çocuklarının ev ödevlerine dahil olmalarını sağlamak ve müfredata bağlı kalarak yapılabilecekleri etkinlikler sunmak, öğretim karar ve planlamaları hakkında bilgi/ fikir sunmaktır.

Evde öğretim programları farklı düzeylerde yapılandırılmış olabilir. Örneğin az yapılandırılmış bir etkinliğe örnek; ebeveynlerin çocuklarına evde kitap okumalarına yönelik öneriler sunmak ve eve kitaplar, okumayı teşvik eden masa oyunları göndermek olabilir. Yapılandırılmış bir örnek olarak ise velilerin okulda öğretilen matematik becerilerini desteklemeleri olabilir. Çocuklara haftalık matematik ödevleri verilir ve ebeveynlerin bu ödevlere destek olabilmeleri için kendilerine eğitim verilir.


Araştırmalar ne diyor?

Okullar aileler ile birlikte, çocukların öğrenmelerini desteklemek için çalıştıklarında, çocukların sadece okulda değil bütün hayatları boyunca başarılı olma eğilimi artar.


Farklı Yöntemler ve Örnekler

Yap- Götür: Eve götürülecek belli etkinliklerin ve oyunların nasıl yapıldığını öğrenmek. Bunun için ebeveynler seminerler/ atölyelere katılırlar. Örneğin yap boz atölyesi yapılabilir. Ebeveynler çocuklarının ilgilerini çeken konularda yaşlarına uygun farklı yap bozları nasıl hazırlayabilecekleri ile ilgili bir atölye çalışmasına katılabilirler.

Fikir Listesi: Evle ilgili günlük işlerin nasıl birer öğrenme etkinliğine dönüşebileceğine dair bilgiler bültenler aracılığı ile verilebilir. Bir diğer örnek, çocukların sosyal becerilerine ait bilgiler ve ebeveynlerin bunları desteklemeleri için 3- 4 öneri verilebilir. Ayrıca okulda bunları nasıl desteklendiğine dair kısa örnekler paylaşılır. Anaokulunda her ay hedeflenen kazanımlara paralel olarak her gün anne babaların çocukları ile yapabilecekleri etkinlik önerileri sunulabilir.

Kaynak Merkezi: Hazırlanmış materyaller ( oyunlar, kitaplar vb.) alınır ve geri getirilir. Oyuncak kütüphaneleri ve kitap kütüphaneleri bunlara güzel birer örnektir.

Eğitici Paket: Çocuklar eve, içinde öğrenme etkinliklerinin olduğu bir paket götürür. Ebeveynlere çocuklarını bu çalışmalarda nasıl destekleyebileceklerine ait bilgiler verilir. Örneğin; yaz dönemi için eğitim paketleri ve aktiviteleri hazırlamak ve uygulamak.

Evde öğretmenlik: Anne-babalar, belli konularda çocuklarına öğretmenlik yaparlar. İnteraktif ev ödevleri bu çalışmaları destekleyebilir. Örneğin okulda işlenen konu bitkiler olabilir ve ödev olarak ebeveyn ve çocukların doğada bulunan farklı tohumları toplamaları verilebilir. Birlikte bu tohumları toplayabilir, ardından tohumların büyüme süreçleri, bu tohumların nelere dönüşecekleri ile ilgili okuma veya araştırma yapmaları istenebilir.


Önemli:

Öğretmenler ve ebeveynler arasındaki takım çalışması desteklenmelidir. Ebeveynlere, okulda öğretilen becerileri nasıl pekiştirebilecekleri ve çocuklarının okulda başarılı olabilmelerine yönelik tavsiyeler verilmeli.

  • Ev ödevi işleyiş ve beklentiler ile ilgili ebeveynlerle netleşmek, ev ödevlerini takip edebilmeleri ve çocuklar ile üzerinde konuşabilmeleri için ip uçları vermek.
  • Düzenli olarak interaktif ödevleri (ebeveyn ve çocuğun yapabileceği) tasarlamak ve hazırlamak. Böylece öğrencilere öğrendikleri önemli bilgileri tartışma sorumluluğu verilir. Ailelerin ise çocuklarının sınıfta öğrendikleri hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak.
  • Eğer öğrencilerin birden fazla öğretmeni varsa bu ödevleri koordine etmek.
  • Aile ve çocukları müfredat/ program için alınacak kararlara dahil etmek, onlara bu konuda önemli sorumluluklar vermek.
  • Aileleri bölüm, ders seçme ve üniversite planları yapmada katılımlarını sağlamak.

Her yıl farklı dersler için hedeflenen beceriler/ kazanımlar, öğretilecekler ile ilgili ailelere bilgi verin.

Ödev ile ilgili standartlardan velileri haberdar edin. Onlara bu ödevleri nasıl takip edebilecekleri ve çocuklarını nasıl destekleyebilecekleri/ yardım edebilecekleri ile ilgili bilgi verin.

‘Yardım’ evde yüreklendirmek, dinlemek, tepki göstermek, takdir etmek, yol göstermek, izlemek ve tartışmak – sadece okul konularını ‘öğretmek’ değildir.


Ebeveynlerin gönüllü ya da ücretli olarak, doğrudan öğrencilerin öğretim çalışmalarında öğretmenlere yardımcı olmalarıdır.

Araştırmalar okulda öğretim çalışmalarının; öğrencilere, ebeveynlere ve okula önemli katkıları olduğunu göstermiştir. Öncelikle bu ebeveynler eğitim süreçleri ile ilgili pek çok bilgiye sahip olurlar (öğretim teknik ve yaklaşımları, müfredat planlamaları vb.). Bu onlara ileride kendi çocuklarının çalışmalarını anlamada ve yardımcı olmada önemli olacaktır. Çocuklar ise daha rahatlıkla ve istekle öğrenirler. Aynı zamanda bu ebeveynler okula çok değerli kaynaklar sağlarlar. Çoğunlukla sınıflar kalabalık, öğretmenler çok meşgul ve öğrencilerin daha çok ilgiye ihtiyacı vardır. Ebeveynler öğretmenin sağ kolu olabilirler, öğrencileri gözlemleyebilir, bireysel ders verebilir, ödevlerinde yardımcı olabilir.


Farklı Yöntemler ve Örnekler

  • Öğrencilere ders verme: Anne babalar, akademik konularda öğrencilerin tümüne ya da küçük gruplara ders verir. Örneğin okul sonrası Türkçe etüt dersini bu konuda yetkin bir velinin veriyor olması. Ya da bir velinin küçük gruplarda ihtiyacı olan öğrencilere takviye ders vermesi.
  • Ders planı geliştirme: Anne babalar, sınıfta öğretilecekleri planlamak için öğretmenle birlikte çalışırlar. Örneğin öğretim yılı başında yıllık planlar hazırlanırken onlar da temaları, gezileri, aile katılımı çalışmaları gibi farklı konularda fikirlerini sunarlar ve öğretmene bunları hazırlamada destek olurlar.
  • Eğitsel materyal hazırlama: Farklı türdeki eğitsel materyalleri hazırlamada ebeveynler rol alabilir. Örneğin anaokulunda temaya uygun kullanılabilecek fotoğrafları internette bulmak, basmak ve kullanıma hazır hale getirmek (gerekiyorsa kartona yapıştırmak, lamine yapmak gibi).
  • Öğrencilerin değerlendirilmesinde destek: Öğretmenlere sınavları, ödevleri vb. kontrol etmek, değerlendirmede yardımcı olmak.
  • Tüm sınıfı idare etme: Anne babalar derslerde tüm sınıfı idare ederler.

Genelde ebeveynlerin okul ile ilgili karar alma süreçlerine dahil olmaları sıcak karşılanmaz. Bu ebeveynlere de yansır- kendilerini yeteri kadar ‘uzman olarak görmezler’.

Amaç anne babaların müfredat, bütçe, öğretmen alımı, personel tavsiyesi ve aile katılımı etkinlikleri ile ilgili önerilerini almak, onları okulda karar alma süreçlerinin bir parçası haline getirmektir.

Okul ile ilgili konularda karar alıcı konumda olan okul müdürleri ile birlikte, danışma grupları değerli destekler sunabilir. Desteklerin boyutunu genelde okul yöneticileri karar verirler.


Örnek Danışma Grupları

Kaynak Yaratma Komitesi: Bu komite yıl içerisinde kaynak yaratma etkinliklerinin planlanmasından, organizasyonundan ve uygulanmasından sorumludur. Etkinlikler için tavsiyeler danışma grubu toplantılarında onaylanmalıdır. Kaynak yaratmaya yönelik plan oluşturmak ve para bulmak için proje yazmak da görev tanımlarında yer alabilir.

Sosyal Komite: Bu komite, komitede yer almayan üyeleri ve gönüllüleri organize eder. Program etkinlikleri için içecek yiyecek sağlar. Diğer komiteler ile işbirliği şarttır.

Görev Verme/ Tanıtım Komitesi: Programlara/etkinliklere ebeveynlerin yerleştirilmesinden sorumludur. Bilgi formlarının hazırlanmasında ve dağıtımında yardımcı olur, aynı zamanda etkinliklerin tanıtılmasını üstlenir. Okulun oryantasyon çalışmalarına destek verir.

Sınıf Koordinatörleri Komitesi: Bu komite veliler ve çalışanlar arasında irtibatı sağlar. Her sınıfın ebeveyn temsilcisini seçmek için yardımcı olur. Eşit temsile önem verir.

Personel Komitesi: İnsan kaynağı alımında, görüşmelerde ve tavsiyelerde yer alır. Çalışanların değerlendirme sürecinde de yer alır. Personel komitesi kapalı oturumlar gerçekleştirir. Örneğin yarı profesyonel pozisyonlar için iş görüşmesi, tarama, aday önerme danışma grubu tarafından yapılabilir.

Program Komitesi: Bu komite eğitim programının güçlü yönlerini ve kısıtlarını tartışır, uygulamaların geliştirilmesinde yardımcı olur. Her yıl program materyallerini, kitaplarını ve planlarını gözden geçirir. Önerilerini yöneticiler, öğretmenler ile paylaşırlar. Bu komite okulun aile katılımı çalışmaları ile ilgili yöneticilere veya ebeveyn koordinatörlerine ihtiyaca dayanarak önerilerde bulunabilir.

Bütçe Komitesi: Yöneticilere bütçenin, bütçe kalemlerine dağılımına yönelik öneriler sunar, yardımcı olurlar.

Politik Destek Komitesi: Okul kuruluna ve yöneticilerine, danışma kurulu üyelerini tanıtır. Okul reformu ve iyileştirmeleri için lobi çalışmaları yaparlar.


Önemli:

  • ‘Karar vermek’ bir ortaklık sürecidir- paylaşılan görüşlerin ve eylemlerin amaçlara yönelmesidir, sadece çatışan fikirler arasında bir güç mücadelesi değildir.
  • Ebeveyn ‘lideri’ gerçek birer temsilcidir, aileleri duyma ve onlarla iletişim fırsatlarına ve desteklerine sahip olmalıdır.
  • Çoğu veliler okul ile ilgili konuların tartışılmasını anlaşılması zor bulabilirler, kolaylaştırıcı olmak gerekebilir.
  • Farklı etnik gruplardan, sosyoekonomik sınıflardan vb. olan velilerin gruplarda temsil edilmeleri.
  • Öğrencileri (veliler ile birlikte) karar alma gruplarına dahil etmek.