Etkinlik Çeşitleri

Etkinlik Çeşitleri

EtkinlikTürkçe, Sanat, Drama, Müzik, Hareket, Oyun, Fen, Matematik, Okuma Yazmaya Hazırlık ve Alan Gezileri şeklindedir. Öğretmen veya çocuklar tarafından yapılandırılmış/ yarı yapılandırılmış/ yapılandırılmamış etkinlikler sınıf içinde yapılabileceği gibi açık havada da yapılabilir. Öğretmenlerin bu etkinlikleri mümkün olduğunca açık havada da gerçekleştirmesi beklenmektedir. Etkinlikler tek tek planlanıp uygulanabileceği gibi birden fazla etkinlik çeşidi bir araya getirilip bütünleştirilmiş etkinlikler de hazırlanabilir. Etkinlikler bireysel, küçük grup veya büyük grup şeklinde planlanıp uygulanabilir.

Bireysel etkinlik; çocuğun kendi başına yaparak yaşayarak öğrenmesini amaçlar. Bu etkinlikler, çocukların bireysel ilgi, gereksinim ve yetenekleri ile gelişim özelliklerini dikkate alarak onların potansiyel gelişimlerini desteklemek amacıyla planlanan etkinliklerdir.

Küçük grup etkinliği; çocukların yaş, gelişim özelliği, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda gruplara ayrılarak farklı çalışmalar yaptıkları etkinliklerdir. Gruptaki çocukların hepsinin aynı etkinliği küçük gruplar hâlinde yaptıkları etkinlikler büyük grup etkinliğidir. Küçük grup etkinliklerinde ise her grubun etkinliği ayrı ayrı planlanmalıdır. Başka bir deyişle küçük grup etkinlikleri, öğretmenin farklı yöntem ve teknikleri kullanarak aynı kazanım ve göstergelere yönelik etkinlikler planlamasıdır. Böylece çocuklar aynı kazanımlara farklı yollardan ulaşabilirler. Örneğin; çocuklar aynı renk ve boyuttaki kutularla ve artık materyallerle neler yapabilecekleri hakkında konuşurlar, planlamalarını yaparak gruplara ayrılırlar. Gruplar kararlarını uygulayarak üç boyutlu farklı ürünler oluştururlar.

Bir diğer örnekte ise öğretmen çocuklara ilginç gelebileceğini düşündüğü bir nesne ile sınıfa gelir. Bu nesnenin ne olduğu, ne işe yaradığı, hangi malzemelerden yapıldığı hakkında konuşulur. Bu nesne ile neler yapılabileceği sorulur. Çocuklar küçük gruplara ayrılarak karar verdikleri farklı etkinlikleri (müzik, sanat, matematik, oyun gibi) yaparlar.

Büyük grup etkinliği; aynı kazanımlara ulaşmayı amaçlayan, aynı yöntem, teknik ve materyaller kullanılarak sınıftaki tüm çocuklarla birlikte yapılan etkinliklerdir.

Bütünleştirilmiş etkinlik; birden fazla etkinliğin uygun geçişlerle bir araya getirilmesinden oluşur. Etkinliklerin bir etkinlik planının öğrenme sürecinde arka arkaya sıralanması demek bütünleştirmek demek değildir.


Matematik EtkinliğiMatematik eğitimi, çocuğun bilişsel gelişimine katkı sağlamak, çocuklarda matematiğe karşı olumlu bir tutum kazandırmak, çocukların önceden getirdikleri kavramsal bilgilerle yeni bilgiler arasında bağ kurmasına yardımcı olmak, matematiksel kavramların neden ve nasıl kullanıldığını anlamaya yardımcı olmak amacını taşımaktadır. Ayrıca matematik etkinlikleri ile çocuklarda matematiksel sorgulama becerisini geliştirmek amaçlanmalıdır. Uygulanan matematik etkinlikleri ile çocuklar çevrelerindeki örüntüleri fark etmeli, varsayımlar geliştirip bunları deneyebilmeli, problem çözebilmeli, akıl yürütebilmeli ve matematiksel kavramları kullanarak iletişim kurabilmelidirler.

Matematik, çocukların günlük hayatta karşılaşabilecekleri örneklerle de verilmelidir. Örneğin oyuncakları kutusuna doldururken veya eşyaları bavula yerleştirirken bunların sığma durumunu tekrar tekrar denemek ve konuşmak, hacim kavramının gelişmesine yardımcı olacaktır.

Örnek Etkinlikler: Öğretmen matematik etkinliklerinde mümkün olduğunca gerçek nesnelerle çalışmalar yapmalı, daha sonra sembollerle çalışmaya devam etmelidir. Etkinliklerde kullanılan nesne sayısının 10’dan fazla olmamasına özen gösterilmelidir. Ölçme çalışmaları yapılmalı ve çocukların özellikle standart olmayan ölçü birimleri (ayak, kalem, kürdan, kitap vb.) kullanarak doğal ölçme çalışmaları yapmalarına olanak sağlanmalıdır. İlişki kurma, eşleştirme, gruplama, örüntü oluşturma, sıralama, sayma, toplama-çıkarma, geometrik

Örnek:


Drama çocukların bir grup içerisinde durum veya olayları kendi yaşantılarından yola çıkıp, materyaller kullanarak, dramatik formlar yoluyla canlandırmalarıdır. Okul öncesinde drama çocuğun yaparak yaşayarak öğrenmesini amaçlayan, bütün gelişimlerini destekleyen, daha önceden belirlenmiş amaçları olan, olayları sözel veya sözel olmayan iletişim yöntemleriyle ifade etmeye dayalı, içinde canlandırmaların olduğu bir etkinliktir.

Öğretmenin liderliğinde uygulanan drama sürecinde ısınma, canlandırma ve değerlendirme çalışmaları yer almaktadır. Isınma çalışmalarına hareket çalışmaları ile başlanabilir. Hareket çalışmaları çocukların kendi vücudunu tanımasına veya uzamsal farkındalık geliştirmesine yönelik oyunlardan oluşur. Bu süreç çocukların oyuna katılma isteğini artırır, çocukların birbirlerine ısınmalarını ve rahatlamalarını sağlar, çocukları doğaçlama yapmaya hazırlar. Canlandırma aşamasında, belirlenen kurallar içinde çocuklar özgürce oyun kurarlar. Bu aşamada öykü oluşturma, dramatizasyon, rol oynama, doğaçlama gibi tekniklerden birine veya birkaçına birden yer verilebilir. Belirtilen tekniklerden hem canlandırma aşamasında hem de diğer aşamalarda yararlanılabilir.

Değerlendirme aşamasında, eğitimci tarafından yansıtma ve değerlendirme sorularıyla drama etkinliğinin değerlendirilmesi yapılmalıdır. Değerlendirmede çocuklardan süreç ile ilgili afiş hazırlamaları, resim yapmaları gibi farklı çalışmalar yapmaları da istenebilir.

 

Oyun ve Drama - Drama Nedir? - Bülent Sezgin anlatıyor.

video



Drama Çalışmalarına Yönelik Bazı Örnekler:

 

Kaynaşma - Isınma Çalışmaları:

Selamlaşma: Çocuklara sınıfta serbestçe dolaşabilecekleri söylenir. Karşılarına çıkan arkadaşlarıyla ismini söyleyerek selamlaşması ve tokalaşması istenir. Daha sonra tokalaşma yerine birbirlerinin omzuna dokunarak, ayaklarını tutarak vb, başka yollardan selamlaşmaları sağlanır.

 

Isınma Oyunu - Beden Perküsyonu

video



Pandomim:

Meslek tahmin etme: Çocuklardan daire olmaları istenir. Bir meslek taklidi yapacağınız söylenir. Çocuklardan biri doğru tahmin edene kadar devam edilir. (Benzer şekilde pandomime devam etmek isteyen çocuklar olursa izin verilir)

 

Doğaçlama ve Rol Yapma:

Sınıfa çocukların çeşitli roller üstlenmesine yardımcı olacak kostüm, şapka ve eşyalar getirilebilir. Örneğin, polis şapkası, bekçi şapkası, evrak çantası, önlük, gözlük, üniformalar, vb. Küçük gruplara ayrılan çocuklara bu malzemeler dağıtılarak her grubun kendisine gelen malzemeyi kullanan kişiyi canlandırması istenebilir.

 

Öykü Oluşturma:

Hikaye kartlarından faydalanarak ya da sözlü olarak çocuklardan bir öykü oluşturmaları istenebilir.

Siz bir cümle ile başlayıp, her çocuğun bu cümleye ilave yaparak sonunda bir öykü oluşturmasını isteyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi için "Size Özel Kaynaklar"da Drama bölümünü inceleyebilirsiniz.

Sanat eğitiminin bu dört özelliği, okul öncesi sanat programının temelini oluşturur. Bu sıralanan özellikler birbiri ile bağlantılı olmasına karşın zaman zaman ağırlık birine ya da birkaçına verilebilir. Sanat Eğitimi konusunda detaylı bilgi için lütfen tıklayınız.


İlkokula hazırlık çalışmaları; çocukların okul öncesi eğitim kurumlarına devam ettiği süre boyunca sosyal ve duygusal, motor, bilişsel, dil ve öz bakım becerileri gibi bütün alanlarda eşit şekilde desteklendiği çalışmaların bir bütünüdür. Bu alanda yapılacak çalışmalar çocuğun okul öncesi eğitim kurumuna başladığı ilk günden itibaren bütün gelişim alanlarını kapsamalı ve birbiri üzerine eklenerek gitmelidir. Çocuğun bir beceriyi tam anlamıyla kazanabilmesi için uzun yıllara ihtiyaç vardır.

Başka bir deyişle, ilkokula hazırlık çalışmaları genel anlayışın aksine, sadece okul öncesi eğitim kurumlarında okuma yazmaya hazırlık etkinlikleri içinde yapılan bir senelik çalışmalar değildir. Okul öncesi eğitim programının bütünü aynı zamanda ilkokula hazırlık programıdır. Okul olgunluğu ancak bu şekilde kazanılabilir. Okuma yazmaya hazırlık çalışmaları ilkokula hazırlık çalışmalarının içerisinde yer alan ve çocukların ilkokula geçişini kolaylaştırmak, hazır bulunuşluk düzeylerini artırmak amacıyla yapılan etkinliklerdir. Kesinlikle okuma veya yazma öğretmek amacını taşımamaktadır. Programda okuma ve yazma öğretimi yoktur. Harfleri göstermek ve harfleri yazdırmak da yoktur.

Okuma yazmaya hazırlık çalışmaları sadece masa başında yapılan kitap/kavram/çizgi çalışmaları olarak değerlendirilmemelidir. Aksine, bu çalışmalar birçok farklı etkinlik çeşidi ile (sanat, drama, müzik, oyun vb.) gerçekleştirilmelidir.

Okul öncesi eğitimde amaç, çocuklara okuma ve yazma öğretmek değil onların ilkokulda okuma ve yazmayı hızlı öğrenebilmesi için gereken ön becerileri kazandırmaktır. Çocukların öncelikle, okuma yazmanın gerekliliğini ve gerçek yaşam ile ilişkisini anlamaları önemlidir. Böylece çocukların, okuma yazmaya ve okula karşı olumlu bir algı geliştirmeleri desteklenecektir. Okuma yazma için farkındalık yaratmak ve heveslendirmek yapılacak çalışmaların amacına ulaşabilmesi açısından son derece önemlidir.

Aşağıda verilen örnekler ilkokula hazırlıkta temel olan becerilerin gelişimini desteklemeye yöneliktir:

  • Görsel algı çalışmaları (el-göz koordinasyonu (Örnek Çalışma 1; Örnek Çalışma 2 ), şekil-zemin ayrımı, şekil sabitliği (Örnek Çalışma), mekânda konum, mekânsal ilişkiler, hız, vb.).
  • İşitsel algı/ fonolojik farkındalık çalışmaları (dinleme, konuşma, sesleri hissetme, ayırt etme ( Örnek Çalışma ), aynı sesle başlayan ve biten kelimeler üretme vb.).
  • Dikkat ve hafıza çalışmaları (benzerlikleri ve farklılıkları bulma, akılda tutma, hatırlama vb.)
  • Temel kavram çalışmaları (program kitabındaki kavram listesinde bulunan ve gerekli görülen diğer kavramlar ile ilgili çeşitli çalışmalar). ( Örnek Çalışma 1 ; Örnek Çalışma 2 )
  • Problem çözme ve tahmin çalışmaları.
  • Kalem kullanma ve el becerisi çalışmaları (kalemi doğru tutabilme, kalem kontrolü ve doğru kullanabilme, çizme, boyama, kesme, katlama, yoğurma, yapıştırma vb.). ( Örnek Çalışma )
  • Öz bakım becerilerini geliştirme çalışmaları. Çocukların kendi başına yemek yeme ve tuvalet ihtiyacını karşılamalarına yardımcı olmayı içerir. Sabah geldiklerinde boylarına uygun askılara montlarını ya da çantalarını asmalarını, ayakkabılarını değiştirmelerini, kıyafetlerinin fermuarlarını açıp kapamalarını sağlamak özbakım becerilerini geliştirme çalışmalarına örnek olarak verilebilir.
  • Güven ve bağımsız davranış geliştirme çalışmaları. Çocukların kendi kendilerine hareket etme ve başarı hissini yaşamalarını destekleyecek çalışmalardır. Örneğin, sınıf içinde malzeme ve oyuncakların yerleri etiket ile belirlendiğinde (Etiketleme ile ilgili detaylı bilgi için "Sınıf Düzenleme" bölümünü tıklayınız ) çocuk oynadığı oyuncağı nereye koyacağını bilir. Bir yetişkin yardımına ihtiyaç duymadan malzemelere ulaşır ve bunları kullanır. Bu şekilde kendi kendine ihtiyaçlarını karşılayan çocuğun kendine güveni pekişmiş olur. Ayrıca yetişkinlerden gelen geri bildirimler ile çocukların özgüveni olumlu ya da olumsuz yönde etkilenebilir. Örneğin, öğretmen çocuğa “oyuncakları yerlerine koyabildin” “ayakkabını kendin giyebildin, aferin” gibi geribildirimler verdiğinde çocuğun bağımsız davranış geliştirmesini teşvik ederken, çocuğun kendine olan güveninin artmasını destekler.
  • Sosyal ve duygusal olgunluk geliştirme çalışmaları.
  • Okuma yazma farkındalığı ve motivasyon geliştirme çalışmaları.
  • Duyu eğitimi çalışmaları.
  • Nefes ve ritim çalışmaları vb.

Çocuğun yaratıcılığını ve hayal gücünü kullanarak problem çözmesine, eleştirel ve çözüm odaklı düşünmesine olanak tanıyan etkinliklerdir. Sanat etkinlikleri aynı zamanda çocukların kendilerini ifade ederek iletişim becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Bunlara ek olarak sanat etkinlikleri çocuğun kendini, içinde bulunduğu kültürü ve diğer kültürleri daha iyi anlamasına olanak tanıyarak farklılıklara saygı duymasına da yardımcı olur.

Küçük grup çalışması olarak planlanan, çocukların ilgi ve gereksinimlerine yönelik olarak bireysel olarak da uygulanabilen etkinliklerdir. Sanat etkinlikleri bir öğrenme merkezinde yapılabileceği gibi gün içinde ayrı bir etkinlik olarak da yer alabilir. Süreç tek bir ürün ortaya çıkarmak amaçlı planlanmaz. Grubun sayısına ve özelliğine göre çeşitli etkinlikler ve etkinliklerle ilgili materyaller hazırlanmalı, çocuğa seçme fırsatı tanınmalıdır.

Örnek Etkinlikler: Çeşitli sanatsal tekniklerin ve artık materyallerin kullanıldığı kolaj ve üç boyutlu çalışmalar, kesme, yırtma-yapıştırma, boyama çalışmaları yapılabilir, bir sanatçının atölyesi ziyaret edilebilir, bir müze veya galeriye gezi düzenlenebilir.

Sanat çalışmalarından programın amaç ve kazanımlarına ulaşmak için ya da serbest oyun etkinliği olarak yararlanılabilir.

 

Sanat Etkinliği- İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video


Sanat eğitimi çalıştığınız grubun ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenmelidir. Diğer bir deyişle sanat programları:

  • Yaşantılara dayalı olmalı,
  • Uygulamaya olanak vermeli,
  • Sanatsal malzemeleri kullanacak beceri eğitimi sağlamalı,
  • Çocuğun estetik duyarlığını geliştirmelidir.

Sanat eğitiminin bu dört özelliği, okul öncesi sanat programının temelini oluşturur. Bu sıralanan özellikler birbiri ile bağlantılı olmasına karşın zaman zaman ağırlık birine ya da birkaçına verilebilir. Sanat Eğitimi konusunda detaylı bilgi için lütfen tıklayınız.


Türkçe etkinliği çocukların Türkçe’yi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamak, sözcük dağarcıklarını geliştirmek ve iletişim becerilerini artırmak için planlanan etkinliklerdir. Türkçe etkinliklerinin amacı; çocukların Türkçe’yi düzgün kullanmasını, sesleri çıkarabilmesini, farklı söz dizimsel yapıları anlama ve kullanmasını, dinleme becerilerini kazanmasını, duygu ve düşüncelerini sözel ve sözel olmayan yollarla ifade etmesini, ses tonunu ayarlamasını ve sözcükleri doğru üretmesini sağlamaktır.

Bunların yanı sıra Türkçe etkinliklerinin önemli işlevlerinden birisi çocukların kitaplara karşı olumlu tutum geliştirmelerini desteklemek ve kitap sevgisini aşılamaktır.

Eğitim programlarında dil ve iletişimin desteklenebilmesi için çocuk-çocuk ve yetişkin-çocuk iletişimini teşvik eden bir yaklaşımın kullanılması önemlidir. Seçilen etkinliklerin sözel ve sözel olmayan dil becerilerini kapsaması, örneklerle çeşitlendirilmesi, yorumlara ve farklı çıkarımlara olanak sağlaması, ilk elden deneyim kazanmanın, yaparak-yaşayarak öğrenmenin desteklenmesi kalem-kâğıda dayalı becerilerden çok daha fazla önem taşımaktadır.

Erken okuryazarlık becerileri çocuğun gelecekteki okuma ve yazma süreci ve okul başarısı için çok önemlidir. Dil ve erken okuryazarlık birbiri ile yakından ilişkilidir. Okuma yazmadan farklı olan erken okuryazarlık, özellikle okulöncesi dönemde dil becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programları ile desteklenmekte ve çocukların gelecekteki okuryazarlık başarılarında önemli rol oynamaktadır. Çocukların harfleri öğrenmelerini hedefleyen programlar yerine sınıf içinde uyaklı sözcüklerden oluşan şarkılar söylenmesini ve seslerin sözcük içindeki konumlarına dayalı oyunlar oynanmasını destekleyen programlar onlara anlamlı deneyimler sağlar.

Türkçe etkinlikleri planlarken öğretmenlerin çocukların yaş ve gelişim özelliklerine dikkat etmesinin yanı sıra eğitim ortamını düzenlemesi, farklı yöntem ve teknikleri kullanması, sosyal ve kültürel olarak dezavantajlı çocukları göz önünde bulundurması gerekmektedir.

Örnek Etkinlikler: Tekerleme söyleme, parmak oyunu oynama, şiir okuma, bilmece sorma, sohbet etme, resimli kitap okuma, etkileşimli ve paylaşımlı okuma, öykü anlatma, taklit oyunları, dramatizasyon (canlandırma), öykü tamamlama, başka öykü oluşturma, öyküyü tekrar anlatma, bir öyküyü resimlendirme ve resimlerden yeni bir öykü oluşturma gibi etkinliklerdir.

Resimli öykü okuma çalışmalarında eğitimciler, öykü sonunda çocuklarla sohbet ederek öyküdeki ana olay, karakterler, öyküyü oluşturan sorunlar ve giriş, gelişme ve sonuç hakkında sorular sorabilirler. Resimli kitapları oluşturan resim, yazı, renk, boyut gibi temel özellikler ile yazar ve çizerler hakkındaki konuşmalar çocuklara kitabı oluşturan unsurları tanıtır.

Etkileşimli kitap okuma çalışmalarında öğretmen çocuklara sorular sorar, tahminlerde bulunmalarını isteyerek onların kitapta geçen olay ve karakterlere tepki vermesini sağlar, hedef sözcükler belirleyerek yeni sözcükler kullanır. Paylaşımlı kitap okuma çalışmalarında öğretmen büyük ve resimli öykü kitapları kullanarak çocukların kitabın yazı ve resimlerini görmelerini sağlayacak şekilde oturur. Kitap, birlikte etkileşimli bir şekilde okunur.

Türkçe etkinlik zamanında uygulayabileceğiniz etkinliklere yönelik öneriler:

 

Tekerleme, Şiir ve Bilmece:

Çocukta dil gelişimi okul öncesinde gerçekleşir. Bu gelişimi destekleyen en güzel araçlardan biri tekerlemeler, şiirler ve bilmecelerdir. Sözleri, dili ve duyguları geliştirici olan, ezgileri uygun ses aralığında yazılmış, söz-müzik cümleleri uyumlu, doğru cümleler, doğru vurgulamalarla söyletilen şarkılar da dil gelişimini desteklemeye yardımcı olur.

Tekerlemeler, parmak oyunları, şarkılar, şiir, ve bilmece örnekleri için sitemizde yer alan "Size Özel Kaynaklar" bölümünü ziyaret edebilirsiniz.

 

Parmak Oyunu - İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video

 

Kitap Okuma:

Kitapların çocuğun okuma-yazma becerilerini desteklemesi yönündeki katkıları saymakla bitmez. Örneğin, kitap okuma ile çocukların dili anlama ve kullanma becerileri gelişir. Kitapta yer alan yeni kelimeleri duydukça kelime haznesi genişler. Farklı cümle yapılarını duyarak dilbilgisi kurallarını öğrenir. (örneğin soru cümlesi ya da fiillerin farklı zaman eklerini öğrenir)

Dinleme, dinlediğine dikkatini verme ve sürdürme, dinlediğini anlama ve daha sonrasında hatırlaması gelişir. Dikkat süresi artar. Kitaplar sayesinde çeşitli bilgiler edinir; hayal gücü genişler. Hikayede yer alan kahramanların yerine kendine koyarak başkalarının duygu ve düşüncelerini anlama becerisi yani empati gelişir.

Görüldüğü gibi çocuğun gelişimine bu denli önemli katkıları olan kitaplar günlük eğitim akışı içerisinde mutlaka yerini almalıdır. Aileler çocuklarına kitap okumanın önemi hakkında bilgilendirilmeli hatta kitap önerileri verilerek evde çocuklarına kitap okumaları tavsiye edilmelidir.

Örnek kitabımız - Şaşkın'ı incelemek için tıklayınız.

 

Kitap Okuma Zamanı - İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video

 

Öykü Anlatma:

  • Yetişkinin çocuklara öyküyü sözel olarak anlatması ya da öykü kartlarından yararlanarak anlatması
  • Çocuğun sınıfta sevdiği bir öyküyü ezberinden anlatması ya da sıralama kartından yararlanarak anlatması
  • Kaset ya da cd den öykü anlatılması

Öğretmen kendi imkanları ve çalıştığı grubun ilgi/ihtiyaçlarını dikkate alarak öykü anlatma etkinliğine günlük programında farklı şekillerde yer verebilir.

 

Taklit Oyunları:

Taklit oyunları çocukların beden dillerini kullanarak kendilerini ifade etmeleri, başkalarına birşey anlatmaları olarak tanımlanabilir. Taklit etmek aynı zamanda bir kişinin zihninde olan bir durum, olay ya da kişiyi başkalarına aktarma ve onlar tarafından anlaşılmasını sağlama amacını taşır.

Örnek: Çocuklardan değişik yiyecekleri yeme taklidi (çorba, dondurma, makarna, karpuz, elma, vb.) ya da bazı yemekleri hazırlama taklidi yapmalarını isteyebilirsiniz. Ayrıca bazı malzemeleri ve araçları kullanma taklidi (örneğin araba kullanma, elektrik süpürgesi ile süpürme taklidi, çekiç kullanarak duvara çivi çakma taklidi) yapmalarını önerebilirsiniz.

 

Pandomim:

Çocukların kelimeler yerine vücut dillerini, yüz ifadelerini kullanarak kendilerini ifade etmeleri anlamına gelir. Örneğin, çocuklardan sert bir rüzgara karşı yürüdüklerini hayal etmelerini ve nasıl hareket edeceklerini göstermelerini isteyebilirsiniz. Ayrıca çamurlu bir yolda yürüdüklerini, suyun dizlerine kadar geldiği bir nehirde karşıdan karşıya geçmeye çalıştıklarını hayal edebilirler.

 

Dramatizasyon:

Okuduğunuz bir hikayenin sınıfta canlandırılmasını planlayabilirsiniz. Hikayede yer alan kahramanların rollerini çocuklara vererek hikayeyi canlandırmalarını isteyebilirsiniz.

 

Hikaye Canlandırma - İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video

 

Öykü Tamamlama:

Bir hikayeyi sınıfta okuyabilir, daha sonra bu hikaye hakkında sorular sorarak (örneğin, şimdi sizce ne olacak?) çocukların hikayeyi tamamlamasını isteyebilirsiniz.

Örnek kitabımız - TV Ali'yi incelemek için tıklayınız.


Oyun, çocukların uzmanlık alanıdır. Dünyanın her yerinde çocuklar her koşulda, her zaman, her şeyle oyun oynayabilirler. Oyun sadece çocukların değil yaşam boyu bireylerin haz verici uğraşı olarak önemini sürdürür. Çocukluk döneminin vazgeçilmez uğraşı olan oyundan en etkili öğrenme fırsatı olarak yararlanılmalıdır. Çocuklar öğrenme deneyimlerini oyunları aracılığı ile geliştirirler ve zenginleştirirler.

Oyun, çocukların eylem düzeyinde katılım gösterdikleri, düşünce ve duygularını ifade ettikleri, meraklarını giderecek araştırma ve gözlem yapma olanağı buldukları, yeni keşiflerde bulundukları, nesnelerle ve kişilerle etkileşim içinde bulundukları haz verici bir etkinliktir. Oyun çocukların zorunlu değil gönüllü eylemidir. Oyun çocukları fiziksel ve duygusal olarak rahatlattığı için zihinsel olarak da öğrenmeye elverişli bir ortam sağlar. Çocuklar oyun oynayarak bütün deneyim alanlarında gelişim gösterirler; bir başka deyişle oyun çocuğu geliştirir, ancak aynı zamanda oyunun kendisi de gelişimsel bir süreçtir. Yani, çocukların yaşlarıyla paralel olarak oyunları da gelişir. Bu nedenle çocukların yaşlarına, gelişimsel gereksinimlerine ve ilgilerine göre farklı oyun fırsatları sunmak gerekmektedir. Örneğin çocuklar sadece sınıf içinde değil, açık havada da oyun oynayabilecekleri fırsatlardan yararlandırılmalıdır. Ayrıca çocuklara yeni ve orijinal oyunlar üretebilecekleri çeşitli oyun materyalleri de sunmak önemlidir. Çocuklar sadece eğitsel materyal olarak yapılmış oyuncaklarla oynamazlar, onlar için sağlık ve güvenlik tedbiri alınmış her şey etkili bir eğitsel materyale dönüştürülebilir. Bu bağlamda çocukların öğrenme deneyimlerini destekleyecek uyarıcılar yönünden zenginleştirilmiş çevreler de önemlidir.

Oyun çocukların hareket gereksinimini de karşıladığı gibi oynanan oyunun türüne göre hayal dünyasını zenginleştirir. Ayrıca oyunda günlük yaşam deneyimlerinin provasının yapıldığını, gerçek yaşam becerilerinin temellerinin atıldığını, çocuğun kendisini ve çevresini tanıma fırsatı bulduğunu, duygusal güvenlik alanı yarattığını da vurgulamak gerekir.

Çocukların oyun oynama gereksinimini karşılayabilmek için, günlük eğitim programı kapsamında farklı türlerde, farklı kazanımlara hizmet edecek çeşitli oyun oynama fırsatları sunmak önemlidir:

Yapılandırılmamış Oyun/Serbest Oyun: Bireysel, eşli, küçük veya büyük grup hâlinde oynanan oyunlar sırasında çocuklar tamamen kişisel ilgi ve tercihleri doğrultusunda oynarlar. Nerede, kiminle, ne ile ve nasıl oynayacaklarına çocuklar karar verirler. Çocukların çok yönlü gelişimini göz ardı eden akademik hedeflere odaklanmış okullarda çocukların bu oyun türünde oyun oynaması çok sınırlı olabilir, bu nedenle çocukların oyun oynama haklarını koruyacak tüm tedbirlerin alınması gerekmektedir. Bütün günlük okul programlarında sabah okula gelişte ve akşamüstü okuldan ayrılmadan önce yapılandırılmamış oyun ortamlarında serbest oyun oynanması mutlaka sağlanmalıdır.

Yarı Yapılandırılmış Oyun Etkinlikleri: Çocukların gelişiminin bütün boyutlarda desteklenmesini hedefleyen, öğretmen veya çocuk tarafından başlatılan, çocukların aktif katılımı ile sürdürülen, çocuk merkezli, açık uçlu bir süreç olarak işleyen yaratıcı oyun etkinliklerinden oluşan oyunlardır. Oyunun bir öğretim yöntemi olarak kullanıldığı bu etkinliklere, günlük eğitim akışı içinde mutlaka yer verilmelidir.

Yapılandırılmış Oyun Etkinlikleri: Çocukların gelişimsel ilerlemelerini desteklemek amacıyla kuralları başkası tarafından belirlenmiş oyun etkinliklerine küçük ve/veya büyük gruplarda katılımını sağlayan oyunlardır. Geleneksel çocuk oyunları bu kategorideki oyunlardır.

Bu farklı oyun türlerine eğitim programında dengeli bir şekilde yer vererek çocukların gelişimlerini en üst seviyede desteklemek mümkün olabilecektir.


Müzik etkinlikleri, çocukların hem bilişsel, dil, motor, sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyen hem de müziksel gelişim sürecini olumlu yönde etkileyen çalışmalardır. Bu çalışmalar, ses ve müzik dinleme ve ayırt etme çalışmaları, ritim çalışmaları, nefes ve ses çalışmaları, şarkı söyleme, çalgı çalma, yaratıcı hareket ve dans, müzik eşliğinde hareket, müzikli öykü oluşturma gibi etkinliklerden oluşur.

Bu etkinlikler, doğru ve nitelikli müzik dinleme, söyleme ve çalma alışkanlıklarını çocuğa kazandırmanın yanı sıra, yerel, ulusal ve evrensel çocuk müziğini tanımasını da destekler. Ayrıca bu etkinlikler, bireysel olarak ve toplulukta müzik yapma, başkalarını dinleme, iş birliği yapma gibi sorumluluklar kazandırır.

Müzik, öğrenmeyi ve algılamayı kolaylaştıran etkin yollardan biridir. Müzik etkinlikleriyle çocuk, ince–kalın, hızlı-yavaş, uzun-kısa gibi pek çok kavramı öğrenir ve pekiştirir. Bunun yanı sıra konuları daha kolay anlayabilir. Eğitici ve öğretici çocuk şarkıları, ezgili saymaca, bilmece, tekerleme ve atasözleri dil gelişimine katkı sağlamak için kullanılan araçlardır. Çocuk bunları söylerken hem zevk alacak, hem de doğru ve akıcı konuşma becerilerini kazanacaktır.

Müzik etkinliğinin, çocuğun motor gelişimine de büyük katkısı vardır. Çocuklar müzikle bedensel hareketleri birleştirerek, müziğin karakterine ve ritmine uygun ve belli bir düzen içerisinde hareket etme becerisini kazanır. Müzik etkinliği ayrıca basit vurmalı çalgılar çalarak el-göz koordinasyonunu ve aynı anda iki elini birlikte kullanabilme becerisini de kazandırır.

Çocukların kendilerini sözel olarak kolayca ifade edemediği durumlarda, müzik etkinlikleri sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyerek özgüven kazanmalarına yardımcı olur.

Müzik etkinlikleri günlük eğitim planında yer alan diğer etkinlikler sırasında da kullanılabilen etkinliklerdir. Ses dinleme ve ayırt etme, şarkı söyleme, ritim çalışması, yaratıcı hareket ve dans, müzik eşliğinde hareket, müzikli öykü oluşturma, işitsel algı gibi etkinlikleri içerir.

 

Müzik Eşliğinde Dans - İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video

 

Müzik eğitimi yoluyla çocuğun müziksel becerilerinin yanı sıra müzik dışı becerileri de geliştirilebilir. Bu bireysel katkının yanında toplumu birleştirici ve geliştirici bir moral değer olan müziğin, eğitimdeki yerinin önemi tartışılmazdır.

Müzik eğitimindeki temel amaç, çocukta müzik sevgisini uyandırmak, hayal dünyasında müzik imgesini geliştirmek, ritim duygusunu ve kulak duyarlılığını geliştirmektir. Her çocuğun, özellikle kendisini en iyi ifade edebileceği müziksel etkinlik türünde grupla çalışması kuşkusuz onun sosyalleşmesinde de önemli bir yere sahiptir. Seslerin daha anne karnındayken bile çocuğu harekete yönlendirdiği bilinmektedir.

Şarkılardaki nefes yerlerine göre nefes alma, solunum kontrolünü ve akciğer gelişimini sağlayabileceği gibi; çalgılarla çalışma, hem büyük ve küçük kasların gelişimini desteklediğinden motor gelişimi olumlu yönde etkiler.

Kapsamlı bir müzik eğitimi alan çocuk, sanatsal eğitime hazır hale gelir, doğaçlamalar yolu ile yaratıcılığını geliştirir. Kendini müzikle ifade ederken, toplum içindeki yerini, görevlerini fark eder, iç ve dış disiplin geliştirir, müziğin temel kurallarını öğrenir ve değişik çalgılarla tanışır. Bu sayede müziksel bilgi ve becerisi artar, şarkı söyleyebilir, uyumlu dans edebilir ve ritm duygusu gelişir.

Çocuklar şarkı söyleme, çalgı çalma ve dans etme sırasında pek çok şeyi algılar, bilgi ve deneyim kazanırlar. Hareket, şarkı ve oyun bir bütün halindedir. Müzik herkes tarafından öğrenilebilir; doğaldır, bedenseldir ve her çocuğa uygundur. "Müzik öğretimi" olmaktan çok "insan eğitimi" olarak düşünülmelidir; çünkü yaratıcılığı geliştirmektedir ve yaratıcı çocuklar yaratıcı bir toplum için gereklidir.

Bu kadar olumlu katkıları olan müziğin okul öncesi eğitimde kullanılması son dönemlerde büyük artış göstermektedir. Orff metodu bugün birçok okul öncesi sınıflarında kullanılmaktadır.

 

Peki nedir bu Orff metodu?

Carl Orff değerli bir müzik eğitimcisidir ve kendi adını verdiği "Orff Öğretisi" gün geçtikçe tüm dünyada daha fazla tanınmakta ve değer kazanmaktadır.

Orff, çocukların doğuştan sese, ritme ve harekete karşı duyarlı oldukları fikrini temel alır. "Müzikal olmayan çocuk" olmadığına inanır; tüm çocukların ve insanların müzikle ilgilenme, müzik yapma, müzikle yaşama hakkı olduğunu söyler. Günümüzde değişik alanlarda zorluk yaşayan çocuklar da bu öğretiden yararlanmaktadır. Bu metod çocukların sadece dinleyici ya da izleyici değil, etkin olduklarını savunur. Çünkü bu öğretide ortaya çıkan üründen çok süreç önemlidir. Bu süreçte çocuklar bir anlamda kendi müziklerini kendileri yaratırlar. Çocuğun kendi sesi ve vücudu, en değerli çalgı olarak kabul edilir. El çırpma, ayakları yere vurma, eller ile üst bacağa vurma gibi doğal vücut hareketleri çok sık kullanılır. Orff, gelişmiş çalgılar yerine kolay öğrenilebilen, ritmik yönelimli, basit, vücuda yakın çalınan ve akort sorunu olmayan çalgılar yaratmıştır. Bunlar arasında ksilofon, metalofon, davul, çelik üçgen, marakas, çeşitli ziller, trampet bulunur. Çocuklar çalışmalara elleri, ayakları, gözleri, kulakları ve tüm bedenleri ile katılırlar. Bu şekilde dokunarak, izleyerek, duyarak, yaşayarak, oynayarak, ve yaratarak öğrenirler.


Çocukları dikkat etmeye, soru sormaya, merak etmeye, gözlemlemeye, araştırmaya, incelemeye ve keşfetmeye yönelten etkinliklerdir. Çocuklar ilk elden deneyimler kazanırken onların bilimsel süreç becerilerini kullanmalarına özen gösterilmelidir. Bu etkinliklerle yaşam gerçeklerini tanıtırken çocuklarda çevre farkındalığı da sağlanacaktır. Çocukların çevrelerine karşı doğru tutumlar geliştirebilmeleri ve doğru davranabilmeleri için öğretmenin tutumlarının da doğru olması ve doğru davranması gerektiği unutulmamalıdır.

Örnek Etkinlikler: Doğal ortamlara giderek yürüyüş yapma, doğayı, doğadaki canlı ve cansız varlıkları gözlemleme, varlıkların değeri ve korunmasına yönelik bilgilendirme, keşifler ve icatlar yapma, mutfakta besin hazırlama, koleksiyon yapma, mevsim veya hava durumu panosu hazırlama, kitap ve dergi inceleme, fotoğraf çekme, fotoğraf inceleme, belgesel vb. izleme, mıknatıs, büyüteç, pusula gibi basit araçları tanıma ve kullanma, doğal ve doğal olmayan malzemeleri inceleme ve ilgili bilim alanlarındaki kaynak kişileri konuk olarak çağırma etkinlikleri fen eğitimine destek veren etkinliklerdendir. Deney, kavram ağı ve analoji (benzetişim) yöntemleri ile gerçekleştirilen kavram eğitimi çalışmaları da fen etkinlikleri arasında yer almaktadır.

Örnek: Sınıfa mıknatıs ve çeşitli malzemeler (ataç, kalem, metal ve plastik kaşık, çatal, ufak taşlar, aluminyum folyo, çivi, raptiye, vs.) getirilerek çocukların bu malzemelere dokunması ve mıknatısın hangi malzemeleri çektiğini/hangilerini çekmediğini görmeleri sağlanabilir.

Keşifler/İcatlar

Sınıfta telefon, para, tekerlek, pusula, hesap makinesi, cep telefonu, bilgisayar, internet vb. farklı keşifleri konuşabilirsiniz. Keşifler hakkında konuşurken çocukların anlamasını kolaylaştırmak amacıyla keşifle ilgili malzeme, fotoğraf vs, getirmeniz faydalı olacaktır.

Doğa gezileri ve yürüyüşler, kamplar

Çocukların doğadaki canlı ve cansız varlıkları tanımalarına yardımcı olmak amacıyla yürüyüşler düzenlenebilir.

Koleksiyonlar (taş, pul, maket, vs.)

İlgili bilim alanlarındaki kaynak kişileri konuk olarak çağırma

Fotoğraf çekme, fotoğraf inceleme

Araçları tanıma ve kullanma (büyüteç, mikroskop, dürbün, vb.)

Belgesel izleme (doğa, hayvan, uzay gibi çok çeşitli konularında olabilir)

Mutfak çalışmaları

Örneğin, susamlı çubuk kraker yapımı. Bunun için gerekli olan malzemeler: Margarin, kabartma tozu, un, tuz, yumurta, yoğurt, limon suyu, susam. Çocuklarla birlikte malzemeler incelenir. Malzemeler uygun miktarda konularak karıştırılır. Daha sonra çocuklardan hamura istedikleri gibi şekiller vermeleri ve susama batırmaları istenir. Sonrasında bunlar fırına yerleştirilir ve pişmesi beklenir. Piştikten sonra hep birlikte afiyetle yenir.


Hareket etkinliğinin amacı, çocukların temel hareket becerilerini geliştirerek çocuğun fiziksel, motor, bilişsel, dil, sosyal ve duygusal, gelişimine ve özbakım becerilerine katkıda bulunmaktır. Böylece çocuğun fiziksel etkinliklere yaşam boyu katılımı da sağlanabilir. Çocukların fiziksel ve motor yeterliliklerinin, algısal motor gelişimlerinin ve hareket becerilerinin yani yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerilerinin geliştirilmesini içeren etkinliklerdir. Bu etkinlikler süresince çocukların temel hareket becerileri, beden farkındalığı motor yeterliliği (güç, koordinasyon, hız, çabukluk) ve fiziksel yeterliliği (esneklik, kuvvet, dayanıklılık) gelişir.

Örnek Etkinlikler:Beden farkındalığını (bedenin omuz, bel, dirsek ve bilek gibi değişik bölümleri), alan farkındalığını (yukarı, aşağı, ön, arka, sağ, sol gibi), kuvvet, hız, çabukluk, esneklik, dayanıklılık ve koordinasyonu geliştirici etkinlikler, yapılabilecek etkinlikler arasındadır. Çocukların bireysel özelliklerini dikkate alan, onları güdüleyici, benlik algılarını ve özgüvenlerini pekiştirici etkinliklere yer verilmelidir. Uygulamalarda çevre düzenlemesine, çocukların yaşlarına uygun ve temel hareket becerilerini kazandırmada etkili olacak materyaller seçilmesine özen gösterilmelidir.

Etkinliklerde top, ip, tebeşir, hullahup, denge tahtası gibi yapılandırılmış materyaller gibi açık hava oyun materyallerinin kullanımına ek olarak doğanın çocuklara sunduğu farklı yapıdaki zeminler, tırmanma olanakları, denge için kullanılabilecek kütükler gibi materyal ve ortamlar da kullanılmalıdır. Ayrıca geleneksel/yöresel çocuk oyunlarının, açık havada oynanan sokak oyunlarının da hareket etkinlikleri kapsamına dâhil edilmesi etkinlikleri çeşitlendirecektir.

Hareket etkinliği, çocukların motor gelişimlerinin desteklenmesi ve hareket becerilerinin kazandırılması amacıyla ele alınabileceği gibi geçiş etkinliği olarak da uygulanabilir. Bu durumda yapılacak çalışmalar için etkinlik planı hazırlanmasına ve bunların günlük eğitim akışına yazılmasına gerek yoktur.

Etkinlikler en az 30 dakika sürmeli bu sürenin ilk 5 dakikası ısınma oyunları, 20 dakikası bir önceki uygulamanın tekrarı ve yeni temel hareket becerileri, son 5 dakikası da soğuma etkinlikleri olmalıdır. Hareket beceri etkinlikleri sınıf içinde veya açık havada, bahçede uygulanabilir.


Alan gezileri çocukların araştırma, problem çözme ve olayı yerinde gözlemleme yolu ile doğrudan ve anlamlı öğrenme gereksinimlerini karşılama amacını taşımaktadır. Yalnızca fen eğitimi etkinlikleri kapsamında düşünülmemesi gerekir. Bu geziler bir yandan çocukların yaşadıkları çevreyi tanımalarına, bir yandan da eğitim programına alınan kazanımlara ulaşmalarına ve kavramları öğrenmelerine ortam hazırlar.

Alan Gezisi

Örnek Geziler: Çocukların ilgisini çekecek, yöresel, kültürel, mesleki ve güncel önem taşıyan her mekân çocuk için doğal öğrenme alanıdır. İçinde bulunulan yöredeki tarihî bir yer, müze, bir ressamın sanat atölyesi, matbaa, tarla, bahçe, park ve herhangi bir materyalin, araç veya gerecin üretim atölyesi gibi mekânlara alan gezileri düzenlenebilir.