Olumlu Davranışları Geliştirmek

Olumlu Davranışları Geliştirmek


Bir okuldaki tüm eğitimcilerin çocuklarda hangi davranışları geliştirmek/ desteklemek istediklerine ve hangi davranışları kabul etmeyeceklerine dair ortak bir anlayışa sahip olmaları önemlidir.

Bir kural koyarken o kuralın gerekli olup olmadığını değerlendirmek gerekir. Örneğin ‘halıda otururken bağdaş kurup oturmak'- böyle rahat etmeyen çocuklar için zorlayıcı olabilir. Her koyulan kuralın bir mantığı olmalı- sadece ‘bu hep böyle' deyip kural konulmamalıdır. Aksi takdirde çocuğun davranışı benimsemesini beklemek haksızlık olur.

Bazen ev ortamındaki kurallar ile okuldaki kurallar örtüşmeyebilir. Örneğin, ‘yemin etmek' okulda yasak iken, evde kabul edilebilir bir davranış olabilir. Onun için kuralı açıklarken ‘yemin etmek kötüdür' değil, "okulumuzda yemin etmiyoruz' diye açıklama getirmek daha doğru olur. Aksi halde çocuk annesinin ya da babasının kötü bir şey yaptığını düşünebilir. Okul/sınıf kurallarına karar verdikten sonra tüm yetişkinlerin bu konuda tutarlı bir yaklaşım göstermeleri gereklidir.

Kural Koyarken, Uygularken...

  • Olumlu bir dil kullanarak kuralı tanımlayın- ne yapmamalarını değil, yapmaları gerekeni söyleyin. ‘Başkaları konuşurken dinle.' gibi.
  • Az sayıda kural ile başlayın. Örneğin, en önemli 6 kural. Fazla sayıda kural koyarsanız çocukların bunları hatırlaması zorlaşır ve sırf hatırlayamadığı için kuralları uygulayamayabilir.
  • Kuralı koyarken gerçekten gerekli olup olmadığını kendinize sorun.
  • Özellikle ilk günlerde her gün kuralların üzerinden geçin.
  • Kuralları görseller kullanarak görünür bir yere asın- örneğin her kural için bu kuralın uygulanırken çekilmiş bir fotoğrafı kartona yapıştırılarak sınıfta sergilenebilir.
  • Kuralları uyguladıkça çocukları takdir edin. Örneğin: ‘Ali ne güzel! Ege’yi dinledin.'
  • Kurala uymayan bir çocuğa, kuralı sakin ama net bir şekilde hatırlatın. Davranışını değiştirmesi için fırsat verin.
  • Kuralı bozan çocukları uyarmak yerine, kurala uyan çocukları takdir etmeye çalışın.
  • Çocuklar zaman zaman kuralları bozabilirler- bu konuda sabırlı olun ve mükemmeli beklemeyin.

İçinde bulunduğumuz hiç bir ortam her zaman tutarlı ve önceden tahmin edilebilir değildir. Çocukların da bu nedenle beklenmedik durumlar ile baş etmeyi öğrenmeleri gerekir. Bazı çocuklar için bu durum oldukça stresli ve zorlayıcı olabilir, ve sınıf ortamında olumsuz davranışlar yaratabilir.

Eğitimcilerin çocukları yeni ve beklenmedik durumlara alıştırmaları gereklidir. Beklenmedik bir durum karşısında öğretmenin yasaklamalar getirmesi, emir vermesi yerine, durum ile ilgili yaşlarına uygun açıklamalarda bulunması gerekir. Örneğin, bir diş hekimi ziyareti öncesinde mesleği tanıtıcı bilgi verilmesi ve ziyaretin akışının çocuklara anlatılması yararlı olur. Ziyaret sırasında fotoğraflar çekmek ve bunları bir kitaba dönüştürmek, ileride başka çocuklarla diş hekimi ziyareti planlarken işe yarayabilir.

Güvenliği tehdit eden durumlarda açıklamalara fırsat yoktur, sadece talimatlar/ yönergeler verilir!


Çocukların olumlu davranışlarına odaklanmanız ve onları takdir etmeniz çok önemlidir. Gün içinde her bir çocuğu takdir ediyor musunuz? Ya da ne kadar ediyorsunuz? Genelde bize sorun yaratan davranışları görmek çok daha kolaydır. Çocuğu takdir ederken, onu niçin takdir ettiğinizi mutlaka söyleyin. Olumsuz davranışlar sergileyen çocukların olumlu davranışlarını yakalamak çok daha önemlidir.

Eleştiri - Takdir sunumu için lütfen tıklayınız.

Takdir edilen davranışın tekrar etme olasılığı yüksektir. Sizlerin de istediği budur. Sizi çok da rahatsız etmeyen bir davranışı görmezden gelmeniz, onun yerine olumlu davranışlara odaklanmanız daha değerli olacaktır. İstisnasız tüm çocuklar takdir edilmeyi sever. Eğer çocuk takdir edilmeye alışık değilse, başta alışması biraz zaman alabilir- takdir edildiklerinde nasıl tepki vereceklerini bilemeyebilirler. Zaman geçtikçe takdire alışırlar ve olumlu şekilde tepki vermeyi öğrenirler. Bazı çekingen çocuklar herkesin önünde olmasından ziyade, ‘özel- teke tek' takdiri tercih edebilirler. Buna karşı duyarlı öğretmenin duyarlı olması önemlidir.


Müziğin çocuklar üzerindeki olumlu etkilerine ilişkin oldukça fazla veri vardır. Çocuk şarkıları, tekerlemeler, hareket oyunları, müzik eşliğinde oynanan oyunlar, çocukların dil gelişimine yönelik farklı beceriler edinmeleri için gereklidir. Müzik, çocuğun dürtülerini kontrol edebilmesi için de faydalıdır.

Siz de müziği farklı yollar ile etkinliklerinize dahil edebilirsiniz. Nasıl mı? İşte size birkaç öneri:

  • Karşılama, uğurlama, toplanma, temizlik ve yemek zamanları müzik sayesinde daha eğlenceli ve daha az olumsuz davranışın yaşandığı bir sürece dönüşebilir.
  • Çocuklara farklı türde müzikleri dinleterek, onların dinleme becerilerini geliştirebilirsiniz.Zaman içerisinde müzik türlerinin çocuklar üzerindeki etkisini görmeye başlayabilirsiniz. Örneğin çok heyecanlı oldukları bir zamanda rahatlatıcı bir klasik müzik koymak etkili olabilir. Bu sürekli sessiz olun uyarısından daha etkili olacaktır.
  • Etkinlik yaparken arka fonda sürekli müzik çalınması önerilmez. Bu, çocukların dinlemeyi öğrenmelerini engeller. Kendinizi düşünün, arka fonda sürekli müzik çalınan bir yerde iseniz bir süre sonra artık o müziği duymazsınız bile.
  • Çocukların şarkı söylemeleri, dans ve hareket etmeleri, müzik yapmaları için fırsatlar yaratabilirsiniz.

 

Dans Ediyoruz - İstanbul Robert Çocuk İnceleme Merkezi

video

 


Öncelikle çocuklar için dışarıda oynamak, içerde oynamak gibi bir hak olup ayrıcalık değildir. Hiçbir zaman olumsuz davranışlarının sonucunda bahçeyi yasaklamak doğru değildir. Ama belki olumlu davranışlarının sonunda daha önce bahçede yapılmayan bir etkinlik ödül olarak yapılabilir. Örneğin, uçurtma uçurtmak gibi.

Sınıf içinde uygun olmayan bir davranışın, dışarıda uygun olabileceğini ön görmek gerekir. Örneğin koşmak gibi. Bu çocukların içinden gelen bir davranıştır. Engel olmak, yasaklamak doğru olmayacaktır.

Bahçede oynanabilecek oyun önerilerimizi görmek için tıklayınız.